آکورد چیست؟

آکورد چیست؟ چگونه چند ماده مختلف یک بوی واحد می‌سازند؟

تا اینجا فهمیدیم مولکول چیست، ماده طبیعی و سنتزی چه تفاوتی دارند و نت بویایی چگونه توصیف می‌شود.

حالا می‌رسیم به یکی از مفاهیم مرکزی عطرسازی:

Accord — آکورد

Accord (اَکورد) = ترکیب چند ماده معطر برای ایجاد یک برداشت بویایی واحد

یعنی عطرساز چند ماده مختلف را کنار هم قرار می‌دهد تا مغز ما در نهایت آنها را به‌عنوان یک شخصیت بویایی مشخص تجربه کند.

مثلاً ممکن است چند ماده مختلف با هم ترکیب شوند و نتیجه برای بینی ما شبیه:

رز

یا:

چرم

یا:

دریا

یا:

وانیل

به نظر برسد.

نکته مهم این است که آکورد الزاماً یک ماده نیست؛ یک ساختار بویایی است.

آکورد مثل نت موسیقی است 🎼

برای فهمش یک مثال ساده بزنیم.

در موسیقی، یک نت به‌تنهایی یک صداست.

اما وقتی چند نت مشخص را هم‌زمان کنار هم قرار می‌دهیم، یک:

Chord (کورد) = آکورد موسیقی

ایجاد می‌شود.

در عطرسازی هم اتفاق مشابهی رخ می‌دهد.

چند ماده:

Material A + Material B + Material C + …

با هم ترکیب می‌شوند و یک برداشت بویایی جدید ایجاد می‌کنند.

به همین دلیل واژه Accord در عطرسازی بسیار مناسب است.

آیا آکورد همان «نت بویایی» است؟

نه.

این دو اصطلاح را نباید یکی بدانیم.

Note (نوت) = نت بویایی

بیشتر برای توصیف چیزی استفاده می‌شود که ما در رایحه درک می‌کنیم.

مثلاً:

Rose Note = نت رز

Vanilla Note = نت وانیل

Citrus Note = نت مرکباتی

اما:

Accord = ساختار ترکیبی‌ای که می‌تواند چنین برداشت بویایی ایجاد کند.

مثلاً یک Rose Accord ممکن است از چند ماده مختلف ساخته شود تا مجموعاً حس رز را ایجاد کند.

یک نکته بسیار مهم

وقتی روی سایت یک عطر می‌بینیم:

Rose

این لزوماً به این معنی نیست که مقدار مشخصی Rose Essential Oil یا Rose Absolute داخل آن وجود دارد.

ممکن است عطرساز با ترکیبی از مواد مختلف، یک Rose Accord ساخته باشد.

پس:

«نت رز» الزاماً به معنی «وجود مستقیم گل رز در فرمول» نیست.

این نکته برای فهم عطرهای مدرن بسیار مهم است.

چرا عطرساز آکورد می‌سازد؟

چون یک ماده منفرد معمولاً تمام پیچیدگی یک رایحه را ایجاد نمی‌کند.

فرض کنیم بخواهیم بوی رز بسازیم.

رز طبیعی خودش یک ماده منفرد نیست؛ مجموعه بسیار پیچیده‌ای از ترکیبات مختلف است.

بنابراین عطرساز می‌تواند با ترکیب مواد مختلف، جنبه‌های مختلف آن را بازسازی یا تفسیر کند.

مثلاً:

یک ماده → حس گلبرگ

یک ماده → جنبه سبز

یک ماده → شیرینی

یک ماده → حالت شفاف

یک ماده → عمق

و مجموع اینها:

Rose Accord

آکورد می‌تواند از چند ماده ساخته شود؟

هیچ عدد ثابتی وجود ندارد.

یک آکورد ساده ممکن است فقط از دو یا سه ماده ساخته شود.

یک آکورد پیچیده می‌تواند از ده‌ها ماده مختلف تشکیل شود.

هرچه فرمول پیچیده‌تر شود، لزوماً نتیجه بهتر نمی‌شود.

گاهی یک عطرساز با سه ماده به نتیجه‌ای فوق‌العاده می‌رسد و گاهی برای رسیدن به یک اثر خاص به ده‌ها ماده نیاز دارد.

هنر عطرسازی فقط اضافه‌کردن مواد بیشتر نیست.

بلکه انتخاب و حذف مواد مناسب است.

Synergy چیست؟

یکی از مفاهیم جالب در اینجا:

Synergy (سینِرجی) = هم‌افزایی

یعنی دو یا چند ماده وقتی کنار هم قرار می‌گیرند، اثری ایجاد می‌کنند که از نگاه ساده، فقط جمع اثرات تک‌تک آنها نیست.

مثلاً:

A + B

ممکن است نتیجه‌ای ایجاد کند که خیلی متفاوت از:

A به‌تنهایی

و

B به‌تنهایی

باشد.

در عطرسازی، این تعامل‌ها بسیار مهم‌اند.

Suppression چیست؟

اما همیشه همکاری اتفاق نمی‌افتد.

گاهی یک ماده می‌تواند برداشت ماده دیگری را کاهش دهد.

Suppression (ساپرِشِن) = سرکوب / کاهش ادراک یک بو

یعنی ممکن است ماده‌ای که به‌تنهایی بسیار مشخص است، وقتی داخل فرمول قرار می‌گیرد، دیگر به همان شکل قابل تشخیص نباشد.

این یکی از دلایلی است که ساخت عطر فقط جمع‌کردن مواد با بوی خوب نیست.

Emergence چیست؟

مفهوم جالب‌تر:

Emergence (اِمِرجِنس) = پدیدارشدن ویژگی جدید

گاهی ترکیب چند ماده باعث می‌شود ما یک شخصیت بویایی را احساس کنیم که در هیچ‌کدام از مواد به‌تنهایی به همان شکل وجود ندارد.

مثلاً چند ماده با هم می‌توانند یک برداشت:

Creamy Floral = گل‌فام کرمی

ایجاد کنند.

در حالی که هیچ‌کدام به تنهایی دقیقاً چنین بویی نداشته باشند.

این یکی از جذاب‌ترین بخش‌های عطرسازی است.

آکوردهای معروف در عطرسازی

برخی آکوردها آن‌قدر مهم شده‌اند که به بخشی از زبان عطرسازی تبدیل شده‌اند.

Rose Accord

Rose Accord = آکورد رز

برای ایجاد شخصیت گل رز.

Jasmine Accord

Jasmine Accord = آکورد یاس

برای ایجاد شخصیت گل یاس.

Vanilla Accord

Vanilla Accord = آکورد وانیل

برای ایجاد برداشت وانیلی.

Leather Accord

Leather Accord = آکورد چرم

برای ایجاد حس:

• چرم
• خشک
• دودی
• حیوانی
• یا تاریک

بسته به فرمول.

Amber Accord

Amber Accord = آکورد عنبر

و اینجا یک نکته خیلی مهم داریم:

Amber در عطرسازی الزاماً همان «کهربا» به معنای سنگ زینتی نیست.

در بسیاری از فرمول‌ها، Amber Accord یک ساختار بویایی است که می‌تواند شامل مواد گرم، شیرین، رزینی، وانیلی و بالزامیک باشد.

بنابراین وقتی در توضیحات یک عطر می‌بینی:

Amber

نباید فوراً تصور کنی که داخل شیشه پودر یا قطعه کهربا وجود دارد.

Marine Accord

Marine Accord (مِرین اَکورد) = آکورد دریایی

برای ایجاد حس:

• آب
• هوای مرطوب
• دریا
• فضای آبی
• تازگی دریایی

استفاده می‌شود.

و اینجا بعداً به Calone می‌رسیم؛ ماده‌ای که نقش مهمی در تاریخ رایحه‌های دریایی مدرن داشته است.

Gourmand Accord

Gourmand Accord (گورماند اَکورد) = آکورد خوراکی

این اصطلاح به رایحه‌هایی مربوط می‌شود که ذهن را به غذا و خوراکی‌ها می‌برند.

مثلاً:

Chocolate = شکلات

Caramel = کارامل

Coffee = قهوه

Praline = پرالین

Vanilla = وانیل

اما نکته جالب این است که عطرساز لازم نیست واقعاً شکلات یا کارامل داخل عطر بریزد.

می‌تواند با مواد مختلف، برداشت بویایی خوراکی ایجاد کند.

آکورد چطور ساخته می‌شود؟

یک عطرساز ممکن است ابتدا یک هدف مشخص تعیین کند.

مثلاً:

«می‌خواهم یک رز مدرن، شفاف و کمی سبز داشته باشم.»

بعد مواد مختلف را انتخاب می‌کند.

برای مثال به شکل مفهومی:

Floral Material → شخصیت گل

Green Material → حس سبز

Fresh Material → شفافیت

Woody Material → ساختار

Musk → نرمی و زمینه

سپس نسبت این مواد تغییر می‌کند تا به نتیجه مطلوب برسد.

این فرآیند می‌تواند بارها تکرار شود.

Formula چیست؟

Formula (فُرمولا) = فرمول

فرمول در واقع دستور دقیق ساخت ترکیب است.

مثلاً:

Material A → X%

Material B → Y%

Material C → Z%

و به همین ترتیب.

اما چیزی که برای ما مهم است:

درصد هر ماده فقط بخشی از داستان است.

چون قدرت بویایی مواد با یکدیگر برابر نیست.

Odor Threshold دوباره اینجا وارد می‌شود

یادت هست مقاله قبل درباره:

Odor Threshold = آستانه بویایی

صحبت کردیم؟

اینجا اهمیتش مشخص می‌شود.

ممکن است ماده A در مقدار بسیار کم قابل تشخیص باشد.

ولی ماده B برای ایجاد اثر مشابه به مقدار بیشتری نیاز داشته باشد.

بنابراین:

۱٪ از یک ماده الزاماً معادل ۱٪ از ماده دیگر نیست.

این یکی از دلایلی است که عطرسازی را نمی‌توان فقط با «درصدها» فهمید.

چرا آکوردها برای عطرساز مهم‌اند؟

چون عطرساز معمولاً به جای اینکه فقط بگوید:

«این ماده بوی رز می‌دهد.»

به این فکر می‌کند:

«چطور می‌توانم یک رز خاص بسازم؟»

مثلاً:

رز تازه

یا:

رز تیره

یا:

رز صابونی

یا:

رز ادویه‌ای

یا:

رز چوبی

یا:

رز فلزی و مدرن

همه اینها می‌توانند آکوردهای متفاوتی باشند.

یک رز می‌تواند هزار چهره داشته باشد

این همان چیزی است که باعث می‌شود عطرسازی هنر باشد.

اگر فقط هدف «ساخت بوی رز» بود، با یک فرمول ساده همه عطرها شبیه هم می‌شدند.

اما عطرساز می‌تواند یک ماده را تقویت کند، دیگری را حذف کند و نسبت مواد را تغییر دهد.

نتیجه:

یک آکورد رز جدید.

پس عطرسازی در بسیاری از مواقع یعنی:

ساختن یک برداشت جدید از یک مفهوم آشنا.

آیا آکورد فقط برای بوی گل است؟

اصلاً.

می‌توان برای تقریباً هر شخصیت بویایی یک ساختار ترکیبی ایجاد کرد.

مثلاً:

Leather Accord = آکورد چرم

Tobacco Accord = آکورد تنباکو

Coffee Accord = آکورد قهوه

Rain Accord = آکورد باران

Sea Accord = آکورد دریا

Clean Accord = آکورد تمیز

حتی مفاهیمی مثل:

Metallic Accord = آکورد فلزی

می‌توانند در زبان عطرسازی مطرح شوند.

نکته مهم برای محتوای سایت MRNOSE

از اینجا به بعد وقتی درباره یک عطر می‌نویسیم، بهتر است بین سه چیز تفاوت بگذاریم:

ماده اولیه

Material

چیزی که واقعاً در فرمول استفاده شده.

نت توصیفی

Note

چیزی که برای توصیف رایحه به کار می‌بریم.

آکورد

Accord

ترکیبی از مواد که یک شخصیت بویایی مشخص ایجاد می‌کند.

این تفکیک باعث می‌شود مقالات سایتت از توضیحات معمول فروشگاه‌های عطر دقیق‌تر باشد.

خلاصه خیلی ساده

Molecule = مولکول

واحد ساختاری یک ماده.

Material = ماده اولیه عطری

ماده‌ای که عطرساز در فرمول استفاده می‌کند.

Note = نت بویایی

توصیفی از چیزی که ما در رایحه درک می‌کنیم.

Accord = آکورد

ترکیبی از چند ماده برای ایجاد یک برداشت بویایی مشخص.

و:

یک نت الزاماً یک ماده نیست.

یک آکورد الزاماً یک مولکول نیست.

و یک رایحه‌ای که در توضیحات عطر می‌بینیم، الزاماً به معنی وجود مستقیم همان ماده طبیعی در فرمول نیست.

اصطلاحات مهم این مقاله

Accord (اَکورد) = آکورد / ترکیب بویایی

Note (نوت) = نت بویایی

Material (مَتیریال) = ماده اولیه

Formula (فُرمولا) = فرمول

Synergy (سینِرجی) = هم‌افزایی

Suppression (ساپرِشِن) = سرکوب / کاهش ادراک

Emergence (اِمِرجِنس) = پدیدارشدن ویژگی جدید

Rose Accord = آکورد رز

Leather Accord = آکورد چرم

Amber Accord = آکورد عنبری

Marine Accord = آکورد دریایی

Gourmand Accord = آکورد خوراکی