خانواده بویایی چیست؟خانواده بویایی چیست؟
خانوادههای بویایی چیستند؟
وقتی یک عطر را بو میکنیم، معمولاً سعی میکنیم آن را با چیزهایی که قبلاً میشناسیم مقایسه کنیم:
«بوی گل میدهد.»
«مرکباتی و خنک است.»
«چوبی و گرم است.»
«شبیه بوی تمیزی است.»
«شیرین و وانیلی است.»
اما عطرسازها و متخصصان عطر برای دستهبندی این تجربههای بویایی، از مفهومی به نام Fragrance Families استفاده میکنند.
Fragrance Family (فِرِیگرِنس فَمِلی) = خانواده بویایی
خانواده بویایی یعنی دستهای از عطرها که از نظر شخصیت و ساختار کلی رایحه شباهتهایی با یکدیگر دارند.
نکته مهم این است که خانواده بویایی با «نت» یکی نیست.
نت با خانواده بویایی چه فرقی دارد؟
فرض کنیم در یک عطر نوشته شده:
Rose = رز
Bergamot = ترنج
Vanilla = وانیل
اینها میتوانند Notes (نوتس) = نتهای بویایی عطر باشند.
اما اگر همین عطر در مجموع شخصیتی گلفام داشته باشد، میتوان آن را در خانواده:
Floral = گلفام
قرار داد.
پس:
Note = یک عنصر یا جنبه بویایی
اما:
Fragrance Family = شخصیت کلی و دستهبندی بویایی عطر
این تفاوت را از همین ابتدا خوب به خاطر بسپار.
خانوادههای اصلی بویایی
یک سیستم واحد و جهانی که همه شرکتها دقیقاً از آن پیروی کنند وجود ندارد.
طبقهبندیها میتوانند بین برندها، منابع و سازمانهای مختلف کمی متفاوت باشند.
اما چند خانواده اصلی تقریباً در بیشتر سیستمها دیده میشوند.
۱. Floral
Floral (فِلورَل) = گلفام / گلی
این خانواده حول رایحه گلها شکل گرفته است.
نمونههای معروف:
Rose = رز
Jasmine = یاس
Tuberose = گل مریم
Orange Blossom = شکوفه پرتقال
Violet = بنفشه
Iris = زنبق
عطرهای فلورال میتوانند:
- لطیف
- پودری
- خامهای
- سبز
- شیرین
- سفیدگلی
- تند
- یا حتی تاریک و مرموز
باشند.
بنابراین «فلورال» الزاماً به معنی یک عطر شیرین و زنانه نیست.
۲. Woody
Woody (وودی) = چوبی
این خانواده با رایحههایی مانند:
Sandalwood = چوب صندل
Cedarwood = چوب سدر
Vetiver = وتیور
Patchouli = پچولی
و بسیاری از مواد چوبی و چوبمانند مرتبط است.
رایحههای چوبی میتوانند خشک، گرم، خامهای، دودی، خاکی یا حتی تمیز باشند.
برای مثال:
چوب صندل معمولاً میتواند حس نرم و کرمی ایجاد کند، در حالی که برخی مواد سدر میتوانند خشکتر و تیزتر به نظر برسند.
۳. Citrus
Citrus (سیتروس) = مرکباتی
این خانواده حول رایحه مرکبات شکل گرفته است.
مثل:
Bergamot = ترنج
Lemon = لیمو
Orange = پرتقال
Grapefruit = گریپفروت
Mandarin = نارنگی
رایحههای سیتروسی معمولاً احساس:
- تازگی
- شادابی
- تمیزی
- سبکی
- درخشندگی
ایجاد میکنند.
اما یک مشکل مهم دارند:
بسیاری از ترکیبات مرکباتی نسبتاً فرارند و به همین دلیل رایحه مرکباتی طبیعی میتواند نسبت به مواد سنگینتر، سریعتر افت کند.
۴. Aromatic
Aromatic (اَروماتیک) = آروماتیک / معطر و گیاهی
این خانواده معمولاً با گیاهان معطر و سبز مرتبط است.
مثل:
Lavender = اسطوخودوس
Rosemary = رزماری
Sage = مریمگلی
Basil = ریحان
این رایحهها میتوانند حس:
- سبز
- گیاهی
- تازه
- خشک
- خنک
- تمیز
ایجاد کنند.
۵. Amber
Amber (اَمبِر) = عنبری
در طبقهبندیهای مدرن، خانوادهای که قبلاً با نام:
Oriental (اُریِنتَل) = شرقی
شناخته میشد، در بسیاری از منابع با واژه Amber جایگزین یا بازتعریف شده است.
این خانواده معمولاً با رایحههای:
- گرم
- شیرین
- ادویهای
- رزینی
- وانیلی
- بالزامیک
- عمیق
ارتباط دارد.
مواد و آکوردهایی مانند:
Vanilla = وانیل
Labdanum = لبدانوم
Benzoin = بنزوئین
Amber materials = مواد عنبری
میتوانند در این ساختار نقش داشته باشند.
نکته: Amber در عطرسازی الزاماً به معنی استفاده از سنگ کهربا نیست.
در بسیاری از موارد، «Amber» یک اثر بویایی یا آکورد است.
۶. Chypre
Chypre (شیپر) = شیپغ / شیپر
این یکی کمی تخصصیتر است.
نام آن از واژه فرانسوی Chypre به معنی قبرس آمده و به یک سبک کلاسیک عطرسازی اشاره دارد.
ساختار کلاسیک شیپر معمولاً بر تضاد بین:
- مرکبات
- عناصر گلفام
- خزهای
- چوبی
- خاکی
ساخته میشود.
در شیپر کلاسیک، Oakmoss (اوکماس) = خزه بلوط اهمیت تاریخی زیادی داشته است.
اما به دلیل محدودیتهای ایمنی و مقرراتی، استفاده از Oakmoss طبیعی در عطرسازی مدرن تحت محدودیتهایی قرار گرفته و ساختارهای شیپر امروزی میتوانند با مواد دیگری بازسازی شوند.
این موضوع بعداً ما را مستقیم به بحث:
Reformulation = بازفرمولاسیون
میرساند.
۷. Fougère
Fougère (فوژِر) = فوژر
واژه Fougère در زبان فرانسوی به معنی:
سرخس
است.
اما نکته جالب اینجاست:
عطر فوژر الزاماً قرار نیست واقعاً بوی سرخس بدهد.
Fougère بیشتر به یک ساختار بویایی تاریخی اشاره میکند.
این ساختار معمولاً با ترکیبی از عناصر:
- آروماتیک
- لاوندر
- خزهای
- چوبی
- تونکا
- کومارین
شناخته میشود.
Coumarin (کومارین) = کومارین
مادهای با بوی شیرین، خشک، علفی و تا حدی شبیه یونجه خشک که در شکلگیری بسیاری از ساختارهای کلاسیک فوژر اهمیت داشته است.
۸. Leather
Leather (لِذِر) = چرمی
عطرهای چرمی میتوانند حسهایی مانند:
- چرم طبیعی
- دود
- سوختگی
- تار
- حیوانی
- خشک
- تلخ
- دودی
ایجاد کنند.
اما «Leather Note» الزاماً به معنی وجود چرم واقعی در عطر نیست.
عطرساز میتواند با استفاده از مواد مختلف، یک Leather Accord (لِذِر اَکورد) = آکورد چرمی ایجاد کند.
۹. Fruity
Fruity (فروتی) = میوهای
این خانواده با رایحههایی مانند:
- Peach = هلو
- Pear = گلابی
- Apple = سیب
- Plum = آلو
- Strawberry = توتفرنگی
- Raspberry = تمشک
ارتباط دارد.
اما بسیاری از رایحههای میوهای که در عطرها احساس میکنیم، لزوماً مستقیماً از خود میوه استخراج نشدهاند.
عطرساز میتواند با استفاده از مواد مختلف، Fruity Accord = آکورد میوهای ایجاد کند.
پس یک عطر فقط متعلق به یک خانواده است؟
نه لزوماً.
این یکی از نکات مهم در شناخت عطر است.
یک عطر ممکن است همزمان:
Citrus + Woody + Aromatic
باشد.
یا:
Floral + Amber + Woody
باشد.
به همین دلیل خانوادههای بویایی را بهتر است مثل نقاط روی یک نقشه ببینیم، نه مثل کشوهایی که هر عطر فقط باید داخل یکی از آنها قرار بگیرد.
خانواده بویایی با «نت» یکی نیست
مثلاً تصور کن عطری این نتها را دارد:
Top: Bergamot
Heart: Rose
Base: Sandalwood
اما شخصیت کلی آن ممکن است:
Floral Woody
باشد.
یعنی:
ترنج = یک نت
رز = یک نت
چوب صندل = یک نت
اما Floral Woody = توصیف شخصیت کلی عطر
چرا خانواده بویایی اهمیت دارد؟
چون به ما کمک میکند بدون اینکه عطر را حتی بو کنیم، یک تصویر اولیه از شخصیت آن داشته باشیم.
اگر بگوییم:
Citrus Aromatic
احتمالاً ذهن شما به سمت یک رایحه تازه، سبز و مرکباتی میرود.
اگر بگوییم:
Woody Amber
ذهن بیشتر به سمت رایحهای گرم، چوبی، عمیق و ماندگار میرود.
البته اینها فقط تصویر اولیه هستند، نه تضمین بوی واقعی.
یک نکته حرفهای: خانواده بویایی «علم دقیق» نیست
نباید فکر کنیم خانوادههای بویایی مانند جدول تناوبی عناصر شیمیایی کاملاً قطعی و ثابتاند.
این طبقهبندیها تا حدی به:
Olfactive Classification (اُلفَکتیو کِلَسیفیکِیشن) = طبقهبندی بویایی
وابستهاند.
و طبقهبندی بویایی میتواند بین متخصصان و منابع مختلف تفاوتهایی داشته باشد.
به همین دلیل ممکن است یک عطر در دو سایت در دو خانواده متفاوت معرفی شود.
این لزوماً به معنی اشتباه بودن یکی از آنها نیست؛ ممکن است روش طبقهبندی متفاوت باشد.
حالا یک سؤال جالب
اگر یک عطر «رز» دارد، آیا حتماً Floral است؟
نه.
ممکن است رز فقط یکی از عناصر یک عطر:
Woody Amber
باشد.
رز میتواند در کنار عود، چوب، زعفران، مشک و مواد عنبری قرار بگیرد و نتیجه نهایی اصلاً شبیه یک عطر گلمحور کلاسیک نباشد.
پس:
یک نت، شخصیت کامل عطر را تعیین نمیکند.
این جمله را هم نگه دار؛ چون در مقالات بعدی خیلی به کارمان میآید.
اصطلاحات مهم این مقاله
Fragrance Family (فِرِیگرِنس فَمِلی) = خانواده بویایی
Floral (فِلورَل) = گلفام / گلی
Woody (وودی) = چوبی
Citrus (سیتروس) = مرکباتی
Aromatic (اَروماتیک) = آروماتیک / گیاهی معطر
Amber (اَمبِر) = عنبری
Oriental (اُریِنتَل) = شرقی
Chypre (شیپر) = شیپر
Oakmoss (اوکماس) = خزه بلوط
Fougère (فوژِر) = فوژر
Coumarin (کومارین) = کومارین
Leather (لِذِر) = چرمی
Fruity (فروتی) = میوهای
Accord (اَکورد) = آکورد / ترکیب بویایی
Olfactive Classification (اُلفَکتیو کِلَسیفیکِیشن) = طبقهبندی بویایی
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی برای این مقاله ثبت نشده است.