عطر چیست؟عطر چیست؟
مقدمه
وقتی میگوییم «عطر»، معمولاً اولین چیزی که به ذهن میرسد یک شیشه زیبا، یک رایحه خوشبو و شاید ماندگاری و پخش بوی آن است.
اما عطر، بسیار بیشتر از یک بوی خوش است.
عطر نتیجه ترکیب تعداد زیادی ماده معطر است که با نسبتهای مشخص در کنار یکدیگر قرار میگیرند تا در نهایت یک تجربه بویایی مشخص ایجاد کنند.
به زبان سادهتر:
عطر، یک فرمول برای ساختن یک بو است.
اما این فرمول فقط جمعکردن چند بوی خوشایند کنار هم نیست. هر مادهای که وارد یک عطر میشود میتواند روی شروع رایحه، تغییر آن روی پوست، ماندگاری، پخش بو و حتی درک ما از سایر مواد تأثیر بگذارد.
عطر دقیقاً از چه چیزی ساخته شده است؟
به طور کلی، یک عطر از دو بخش اصلی تشکیل میشود:
۱. مواد معطر
موادی که مسئول ایجاد رایحه هستند.
این مواد میتوانند منشأ طبیعی یا سنتزی داشته باشند.
برای مثال:
- گلها
- چوبها
- ادویهها
- مرکبات
- رزینها
- گیاهان
- مشکها
- و ترکیبات معطر سنتزی
در عطرسازی حرفهای به این مواد معمولاً Raw Materials گفته میشود.
Raw Materials = مواد اولیه
یعنی موادی که عطرساز از آنها برای ساخت فرمول استفاده میکند.
۲. حامل یا حلال
بخش دیگری که مواد معطر در آن حل یا رقیق میشوند.
رایجترین آن در عطرهای الکلی، Ethanol است.
Ethanol = اتانول / الکل اتیلیک
همان الکلی که در بسیاری از عطرهای تجاری به عنوان حامل اصلی استفاده میشود.
البته فرمول عطر همیشه فقط «مواد معطر + الکل» نیست و بسته به نوع محصول میتواند مواد دیگری نیز داشته باشد.
آیا همه عطرها از گل و گیاه ساخته میشوند؟
اینجا یکی از بزرگترین تصورات اشتباه درباره عطر وجود دارد.
خیر.
یک عطر مدرن میتواند از مواد طبیعی، مواد سنتزی یا ترکیبی از هر دو ساخته شود.
مثلاً یک عطرساز ممکن است از اسانس طبیعی پرتقال در کنار یک ماده سنتزی استفاده کند تا رایحه پرتقال را شفافتر، پایدارتر یا کنترلشدهتر کند.
و اینجا با یک واژه بسیار مهم روبهرو میشویم:
Synthetic
Synthetic = سنتزی / ساختهشده به روش شیمیایی
سنتزی بودن یک ماده به معنی «بد» یا «بیکیفیت» بودن آن نیست.
در حقیقت، بخش بزرگی از عطرسازی مدرن بدون مواد سنتزی تقریباً غیرممکن بود.
چرا؟
چون بعضی رایحهها را نمیتوان به شکل اقتصادی، پایدار یا حتی از نظر زیستمحیطی از طبیعت استخراج کرد.
بعضی مولکولها نیز به عطرساز اجازه میدهند بوهایی را ایجاد کند که در طبیعت به آن شکل وجود ندارند.
پس Natural یعنی چه؟
Natural = طبیعی
یعنی مادهای که از یک منبع طبیعی مانند گیاه، گل، چوب، پوست میوه یا سایر منابع طبیعی به دست آمده است.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
طبیعی بودن لزوماً به معنی بهتر بودن نیست.
و سنتزی بودن هم لزوماً به معنی بد بودن نیست.
این یکی از موضوعاتی است که در مقالههای بعدی کاملاً بازش میکنیم.
عطرساز دقیقاً چه کار میکند؟
اینجا وارد دنیای Perfumer میشویم.
Perfumer = عطرساز
عطرساز کسی نیست که صرفاً چند ماده خوشبو را با هم مخلوط کند.
او باید بداند:
- هر ماده چه بویی دارد.
- چه مقدار از آن باید استفاده شود.
- با چه موادی بهتر ترکیب میشود.
- روی پوست چگونه تغییر میکند.
- چقدر ماندگار است.
- چقدر در فضا پخش میشود.
- چه موادی میتوانند آن را تقویت یا تضعیف کنند.
- و از همه مهمتر، ترکیب نهایی چه تصویری در ذهن ایجاد میکند.
به همین دلیل عطرسازی را میتوان ترکیبی از علم، هنر و تجربه بویایی دانست.
چرا یک عطر در طول زمان تغییر میکند؟
اگر عطر را روی پوست اسپری کنید، معمولاً همان بویی که در ثانیه اول احساس میکنید، چند ساعت بعد دقیقاً همان بو نیست.
دلیلش این است که مواد مختلف با سرعتهای متفاوتی تبخیر میشوند.
در عطرسازی برای توضیح ساده این تغییر معمولاً از مفهوم Notes استفاده میشود.
Note = نت / جنبه بویایی
و به طور سنتی رایحه عطر را به سه بخش تقسیم میکنند:
Top Notes
Top Notes = نتهای آغازین
بوهایی که معمولاً در ابتدای اسپری بیشتر به چشم میآیند.
Heart Notes
Heart Notes = نتهای میانی / قلب عطر
رایحهای که بعد از فروکشکردن شروع اولیه بیشتر خودش را نشان میدهد.
Base Notes
Base Notes = نتهای پایه
موادی که معمولاً دیرتر تبخیر میشوند و بخش ماندگارتر ساختار عطر را تشکیل میدهند.
اما یک نکته مهم:
این سه نت، سه لایه کاملاً جدا از هم نیستند.
عطر در واقع یک سیستم پویاست و مواد از همان ابتدا در کنار یکدیگر حضور دارند؛ این تقسیمبندی بیشتر یک روش برای توضیح روند بویایی عطر است.
پس «هرم بویایی» چیست؟
Olfactive Pyramid = هرم بویایی
تصویری است که معمولاً برای نشاندادن ساختار یک عطر استفاده میشود و مواد یا گروههای بویایی را در سه سطح آغازین، میانی و پایه نشان میدهد.
اما هرم بویایی الزاماً فرمول واقعی عطر را نشان نمیدهد.
این نکته بسیار مهم است.
اگر روی یک سایت نوشته شده باشد:
Top Notes: Bergamot
Heart Notes: Jasmine
Base Notes: Amber
نباید تصور کنیم که عطر فقط از سه ماده ساخته شده است.
اینها بیشتر توصیف بویایی و ساختاری عطر هستند، نه لیست کامل فرمول.
فرمول عطر چیست؟
اینجا کمکم وارد بخش حرفهای میشویم.
Formula = فرمول
فرمول عطر، دستور دقیق ساخت آن است.
مثلاً به جای اینکه فقط بگوییم:
«این عطر بوی چوبی و مرکباتی دارد.»
عطرساز ممکن است در فرمول خود دهها یا حتی صدها ماده را با درصدهای مشخص کنار هم قرار دهد.
برای مثال:
Material = ماده اولیه
Percentage = درصد
و هر ماده در مقدار مشخصی وارد فرمول میشود.
تغییر حتی مقدار یک ماده میتواند تعادل کلی رایحه را تغییر دهد.
به همین دلیل عطرسازی حرفهای بیشتر شبیه ساختن یک قطعه موسیقی با مواد بویایی است تا مخلوطکردن چند اسانس
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی برای این مقاله ثبت نشده است.